Rysunek jest potrzebny zarówno kandydatom na grafikę, jak i osobom wybierającym architekturę, ale sposób przygotowania do tych kierunków wyraźnie się różni. W obu przypadkach przydają się proporcje, kompozycja, obserwacja i sprawne posługiwanie się narzędziami. Inne są jednak zadania, na których warto koncentrować się w kolejnych miesiącach nauki.
Dlatego przed rozpoczęciem przygotowań dobrze określić kierunek studiów albo przynajmniej zawęzić kilka najbardziej prawdopodobnych możliwości. Szkoła rysunku KIAS prowadzi osobne programy przygotowujące między innymi na architekturę, grafikę, malarstwo, architekturę wnętrz i wzornictwo przemysłowe, dzięki czemu ćwiczenia mogą być dobierane do wymagań konkretnego obszaru.
Wspólne podstawy, różne cele
Na początku różnice nie zawsze są duże. Kandydat na grafikę i przyszły student architektury powinien umieć prawidłowo oceniać proporcje, komponować pracę na arkuszu oraz przedstawiać obiekty przestrzennie. Z czasem program powinien jednak coraz mocniej odpowiadać specyfice wybranego kierunku.
| Obszar | Grafika | Architektura |
|---|---|---|
| Perspektywa | ważna jako narzędzie budowania przestrzeni | jedna z podstaw całego warsztatu |
| Postać | często istotny element przygotowania | przydatna, ale zwykle nie dominuje programu |
| Kompozycja | bardzo ważna dla przekazu obrazu | ważna przy organizowaniu przestrzeni na arkuszu |
| Geometria | pomocnicza | bardzo ważna przy konstrukcji form |
| Kolor | może mieć duże znaczenie | zależnie od rodzaju zadania i uczelni |
| Rysunek z wyobraźni | tworzenie własnych kompozycji i ilustracji | konstruowanie form i przestrzeni |
| Myślenie projektowe | komunikacja wizualna i interpretacja tematu | organizacja przestrzeni i konstrukcja |
Architektura: najpierw trzeba zrozumieć przestrzeń
W przygotowaniu na architekturę szczególnego znaczenia nabierają perspektywa, geometria i wyobraźnia przestrzenna. Kandydat powinien potrafić nie tylko narysować obserwowany budynek, ale również skonstruować obiekt, którego nie ma przed oczami.
Przydatne są między innymi ćwiczenia obejmujące:
- rysowanie brył w perspektywie jedno- i dwuzbiegowej,
- pracę na siatkach perspektywicznych,
- aksonometrię,
- obracanie form przestrzennych,
- łączenie kilku brył w jedną kompozycję,
- rysunek z elementami geometrii,
- tworzenie form przestrzennych z wyobraźni.
W programie KIAS dla kandydatów na architekturę znajdują się właśnie między innymi rysunek na siatkach perspektywicznych, aksonometria, formy przestrzenne z wyobraźni, modelowanie przestrzenne oraz zadania wykorzystujące geometrię i matematykę.
Grafika: obraz powinien coś komunikować
Przyszły grafik również powinien dobrze rysować, ale samo poprawne odwzorowanie przedmiotu nie wystarcza. Liczy się sposób interpretacji tematu, organizowania elementów oraz tworzenia obrazu, który przekazuje określoną informację lub nastrój.
Dobrym ćwiczeniem może być wykonanie kilku różnych kompozycji do tego samego hasła. Przykładowo dla tematu „ruch” jedna osoba może wykorzystać postać człowieka, inna układ abstrakcyjnych kształtów, a jeszcze inna serię powtarzających się przedmiotów.
W ten sposób ćwiczone są jednocześnie:
- interpretacja tematu,
- hierarchia elementów,
- kontrast,
- rytm kompozycyjny,
- świadome kadrowanie,
- wybór środków adekwatnych do przekazu.
Martwa natura może służyć obu kierunkom, ale inaczej
Ten sam temat można wykorzystać do rozwijania różnych kompetencji. Martwa natura przygotowywana przez kandydata na architekturę może być ćwiczeniem konstrukcji, proporcji oraz perspektywy. Kandydat na grafikę może potraktować ją bardziej jako problem kompozycyjny.
| Ćwiczenie | Wariant architektoniczny | Wariant graficzny |
|---|---|---|
| Martwa natura | analiza brył i położenia w przestrzeni | rytm, kontrast i relacje kształtów |
| Krzesło | konstrukcja w perspektywie | uproszczenie formy do znaku lub ilustracji |
| Postać | skala człowieka względem przestrzeni | gest, charakter, kompozycja |
| Budynek | perspektywa i konstrukcja | interpretacja jego formy i detalu |
Postać ma szczególne znaczenie w przygotowaniu artystycznym
Studium człowieka rozwija obserwację znacznie skuteczniej niż kopiowanie gotowych ilustracji. Trzeba jednocześnie kontrolować proporcje, osie ciała, ustawienie ciężaru oraz relacje pomiędzy poszczególnymi częściami sylwetki.
Naukę można podzielić na kilka etapów:
- szybkie szkice gestu trwające kilka minut,
- analizę podstawowych proporcji ciała,
- budowę sylwetki z uproszczonych brył,
- studium dłoni, stóp i głowy,
- dłuższe rysunki modela,
- wykorzystanie postaci w samodzielnej kompozycji.
Na kierunkach graficznych przydatna jest nie tylko umiejętność realistycznego przedstawiania człowieka. Ważne staje się również upraszczanie postaci i świadoma stylizacja.
Co oznacza stylizacja?
Stylizacja nie jest przypadkowym zniekształcaniem rzeczywistości. Aby świadomie zmieniać proporcje lub upraszczać formę, trzeba najpierw wiedzieć, jak wygląda jej poprawna konstrukcja.
Przykładowo rysując człowieka można:
- wydłużyć określone proporcje,
- zredukować liczbę detali,
- zbudować sylwetkę przede wszystkim za pomocą plamy,
- podkreślić charakterystyczny gest,
- zastosować mocno ograniczoną paletę barw.
Każda z tych decyzji powinna jednak służyć określonemu efektowi wizualnemu.
Praca na dużym arkuszu wymaga planowania
Zarówno w grafice, jak i architekturze problemem może być niewłaściwe zagospodarowanie powierzchni pracy. Początkujący często rozpoczynają od jednego elementu i dopiero później próbują dopasować do niego pozostałe fragmenty.
Przed rozpoczęciem właściwego rysunku warto wykonać kilka niewielkich szkiców. Można w nich sprawdzić:
- położenie najważniejszego elementu,
- stosunek obiektu do wolnej przestrzeni,
- kierunki prowadzące wzrok,
- rozkład dużych jasnych i ciemnych powierzchni,
- czy kompozycja będzie czytelna z większej odległości.
KIAS uwzględnia w programach również budowanie arkuszy. Jest to praktyczne ćwiczenie, ponieważ podczas egzaminu nie wystarczy dobrze narysować poszczególnych elementów – trzeba jeszcze stworzyć z nich czytelną całość.
Dlaczego nie warto przygotowywać się wyłącznie przez kopiowanie zdjęć?
Fotografia może być pomocnym materiałem referencyjnym, ale jej bezpośrednie kopiowanie rozwija ograniczony zakres umiejętności. Część problemów została już rozwiązana przez aparat: perspektywa, kadr, oświetlenie oraz położenie elementów są gotowe.
Znacznie więcej można nauczyć się, wykonując rysunek z natury albo tworząc własną kompozycję. Wtedy trzeba samodzielnie zdecydować, co znajdzie się na arkuszu, jak zostanie przedstawione i jakie elementy będą najważniejsze.
Jak może wyglądać tydzień ćwiczeń?
| Dzień | Architektura | Grafika |
|---|---|---|
| Poniedziałek | bryły i perspektywa | szybkie szkice postaci |
| Wtorek | rysunek przestrzeni z natury | martwa natura |
| Środa | aksonometria | kompozycja tematyczna |
| Czwartek | forma przestrzenna z wyobraźni | ćwiczenie kolorystyczne |
| Piątek | krótka symulacja zadania | ilustracja do zadanego hasła |
Nie jest to sztywny program, ale pokazuje podstawową różnicę. Przy architekturze duża część pracy koncentruje się na przestrzeni i konstrukcji. Przy grafice większą rolę może odgrywać interpretacja, postać, kompozycja oraz świadome operowanie obrazem.
Nie trzeba wybierać specjalizacji pierwszego dnia
Osoby rozpoczynające naukę w młodszym wieku często nie wiedzą jeszcze, czy w przyszłości wybiorą architekturę, grafikę, wzornictwo czy inny kierunek artystyczny. Nie jest to problem, ponieważ pierwsze miesiące mogą służyć rozwijaniu wspólnych podstaw.
Dopiero później warto zwiększać udział ćwiczeń charakterystycznych dla konkretnej rekrutacji. KIAS prowadzi grupy na poziomie podstawowym, średnim i zaawansowanym, dlatego osoba rozpoczynająca naukę może najpierw opanować fundamenty, a następnie coraz mocniej ukierunkowywać pracę na wybrane studia.
Najważniejsze jest ćwiczenie umiejętności potrzebnych na danym kierunku
Nie istnieje jeden uniwersalny program rysunkowy odpowiedni dla każdego kandydata. Architekt powinien bardzo dobrze rozumieć przestrzeń, grafik musi sprawnie komunikować się obrazem, a kandydat na malarstwo potrzebuje jeszcze większej pracy z kolorem i obserwacją.
Dlatego warto traktować podstawy rysunku jako wspólny fundament, a późniejsze przygotowanie dopasować do wybranego kierunku. Pozwala to wykorzystać czas na ćwiczenie tych umiejętności, które rzeczywiście będą potrzebne podczas rekrutacji i późniejszych studiów.